Wyrok rozwodowy – co zawiera, o czym decyduje i jak go uzyskać

Zgodnie z art. 58 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, sąd orzekając rozwód musi obowiązkowo rozstrzygnąć kilka kluczowych kwestii, które będą miały bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rodziny po rozstaniu.

Każdy wyrok powinien zawierać orzeczenie o rozwiązaniu małżeństwa, wskazując dokładną datę i miejsce jego zawarcia oraz dane personalne obojga małżonków. 

Najistotniejszą częścią wyroku rozwodowego, gdy w małżeństwie są dzieci, jest rozstrzygnięcie o władzy rodzicielskiej. Sąd może powierzyć jej wykonywanie obojgu rodzicom, ustalając jednocześnie miejsce zamieszkania dzieci przy jednym z nich, lub zdecydować o powierzeniu władzy jednemu rodzicowi z ograniczeniem uprawnień drugiego. Współcześnie sądy coraz częściej decydują się na model wspólnej władzy rodzicielskiej, uznając, że kontakt z obojgiem rodziców leży w najlepszym interesie dziecka. Przykładem może być wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 2018 roku, w którym władzę rodzicielską nad dwoma synami powierzono obojgu rodzicom, ustalając miejsce zamieszkania chłopców przy matce.

Dokument musi również szczegółowo określić zasady kontaktów rodzica niemieszkającego z dziećmi z małoletnimi. Nie są to ogólnikowe sformułowania, ale precyzyjny harmonogram obejmujący kontakty w tygodniu, weekendy, wakacje, ferie zimowe oraz święta.

W przytoczonym wyroku warszawskiego sądu ustalono między innymi cotygodniowe środowe kontakty od zakończenia zajęć szkolnych do czwartku rano, co drugi weekend od piątku do niedzieli, dwutygodniowe kontakty podczas wakacji letnich oraz szczegółowy podział świąt Bożego Narodzenia i Wielkanocy między oboje rodziców. Taka szczegółowość ma zapobiegać późniejszym sporom i zapewnić dzieciom stabilność.

Obligatoryjnym elementem wyroku jest także orzeczenie o wysokości alimentów na każde z dzieci. Bierze się pod uwagę usprawiedliwione potrzeby dziecka oraz możliwości zarobkowe i majątkowe obojga rodziców, kierując się zasadą równej stopy życiowej dzieci z rodzicami.

W wyroku określa się konkretną kwotę, termin płatności (zazwyczaj do dziesiątego dnia miesiąca) oraz wskazuje się, do rąk którego z rodziców alimenty mają być przekazywane. Warto podkreślić, że alimenty nie muszą być równe dla obojga rodziców – ich udział w kosztach utrzymania dzieci powinien być proporcjonalny do możliwości finansowych każdego z nich.

Jeżeli rozwodzący się małżonkowie nadal zajmują wspólne mieszkanie, sąd musi orzec o sposobie korzystania z niego przez czas wspólnego zamieszkiwania po rozwodzie. W wyjątkowych sytuacjach, gdy jeden z małżonków swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne mieszkanie, może nawet zostać nakazana jego eksmisja. Jeśli jednak strony już mieszkają osobno, jak miało to miejsce w analizowanej sprawie, gdzie małżonkowie od 2012 roku prowadzili oddzielne gospodarstwa domowe, sąd może odstąpić od orzekania w tym zakresie.

Wyrok może również zawierać elementy fakultatywne, orzekane na wniosek stron. Należy do nich podział majątku wspólnego (o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu) oraz kwestia nazwiska po rozwodzie – małżonek, który zmienił nazwisko wskutek zawarcia małżeństwa, może zadecydować o powrocie do nazwiska panieńskiego. Wyrok kończy się rozstrzygnięciem o kosztach postępowania, które zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu ponosi strona przegrywająca, choć w sprawach rozwodowych coraz częściej sądy znoszą koszty między stronami, szczególnie gdy rozwód orzekany jest bez orzekania o winie.